(CATP) Trần Trinh Huy (1900-1975) hay c̣n gọi là Ba Huy, Hắc Công tử, sinh năm 1900 tại làng Vĩnh Hương, quận Vĩnh Lợi (TX Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu ngày nay). Sinh thời Huy ăn chơi khét tiếng trở thành một người “ngon” nhất Nam bộ, được người đời tặng cho biệt danh “Công tử Bạc Liêu” lưu truyền đến tận hôm nay. Ông sinh ra trong một gia đ́nh giàu nhất Đồng bằng sông Cửu Long, nếu không muốn nói là giàu nhất Nam kỳ lục tỉnh thời đó. Điền đất, tài sản của họ ngay đến con cháu ruột cũng không thể kể xiết. Số cổ vật của ḍng họ này hẳn nhiên phải rất nhiều.
Trần Trinh Huy
Cha của Công tử Bạc Liêu là Trần Trinh Trạch hay c̣n gọi là Hội đồng Trạch. Đầu thế kỷ XX ông này sở hữu 74 sở điền với gần 110.000 ha đất trồng lúa và trên 10.000 ha đất sản xuất muối. Tại chợ Bạc Liêu ông Trạch có ba ngôi biệt thự. Ở các tỉnh như Rạch Giá, Vũng Tàu, Đà Lạt, Cần Thơ, Sài G̣n đều có biệt thự của ông. Tại chợ Bạc Liêu, trước năm 1930, gần như tất cả những dăy phố lớn đều là của ông. Trong đó th́ ngôi nhà tọa lạc tại bờ sông Bạc Liêu tương truyền to đẹp nhất Bạc Liêu lúc bấy giờ. Ḍng họ Trần Trinh và cả người b́nh dân đều gọi ngôi nhà ấy là Nhà lớn.
Vợ chồng Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy
Trần Trinh Trạch là một người rất mâu thuẫn, vừa thức thời theo văn hóa Pháp vừa rất thủ cựu, phong kiến. Ngôi nhà lớn của ông th́ mô típ châu Âu, cách bài trí ở pḥng khách, pḥng ngủ theo lối châu Âu với bàn ghế danh mộc theo kiểu Luis XV - Luis XVI. Vật dụng trong nhà toàn đồ quư của châu Âu như chén tô tộ bịt bạc, đũa ngà... Thế nhưng trong đó có những vật dụng quư của phương Đông như chiếc trường kỷ mà giữa thập niên 50 của thế kỷ XX Ngô Đ́nh Cẩn, em ruột Tổng thống chế độ cũ Ngô Đ́nh Diệm đă cho người trả giá đến 2 triệu đồng mà Trần gia không bán. Đặc biệt là nơi thờ tự th́ được bài trí theo văn hóa Á Đông, theo mô típ cung đ́nh Huế, được chạm trổ cực kỳ tinh xảo với các hoa văn h́nh long, lân, quy, phụng; các họa tiết mai, tùng, cúc, trúc... Đặc biệt là trên khánh thờ bài trí hạc đội đèn, bộ lư mắc tre và năm cặp lục b́nh rất xưa, dưới khánh thờ là tủ danh mộc, cẩn ốc xà cừ... Tóm lại đó là những đồ vật cực kỳ quư giá. Ông Phan Kim Khánh hiện nay c̣n sống vốn là cháu ngoại của Trần Trinh Trạch và cũng là một tay ăn chơi có tiếng ngày xưa, được người Bạc Liêu đặt cho cái tên là “Công tử Khánh” đă kể một câu chuyện mà qua đó chúng ta thấy thấp thoáng sự kỳ bí về những cổ vật của ḍng họ Công tử Bạc Liêu.
Bàn thờ của Công tử Bạc Liêu được phục dựng tại nhà hàng khách sạn Công tử Bạc Liêu
Vào năm 1961, ông Khánh đang học ở Sài G̣n, mặc dù nhà giàu nhưng v́ ăn chơi quá trớn nên luôn bị cháy túi. Một bữa đang nằm buồn, có một lăo người Hoa nói giọng lơ lớ đến nói nhỏ vào tai: “Có một ông chủ lớn cần gặp bàn chuyện làm ăn”. Sau này ông Khánh mới biết đó là ông trùm đồ cổ ở Chợ Lớn. Ông Khánh đến và được dẫn vào một ngôi nhà to, cổ kính, rồi đi qua ba lớp cửa, có người đứng gác. Ông trùm nằm trên bộ trường kỷ, mắt lim dim cạnh bộ bàn đèn hút á phiện. Sau lưng ông ta là hai nàng xẩm tuyệt đẹp đang quạt hầu. Thấy Khánh đến ông cũng không ngồi dậy mà ra hiệu ngồi xuống ghế đối diện và biểu một nàng xẩm đến quạt cho Khánh. Sau đó ông ta nói: “Hết tiền ăn chơi rồi phải không? Ngộ kêu nị đến để đưa tiền xài, không phải cho mà là mua bán ṣng phẳng”. Ông trùm nói tiếp : “Trên bàn thờ ông ngoại nị ở Nhà lớn dưới Bạc Liêu có chưng 5 cặp lục b́nh. Cặp đầu tiên, bên ngoài, cao 7 tấc tạc con rồng ôm quanh thân b́nh, dưới đít b́nh có dấu ấn đỏ. Nị về mang nó đến đây, ngộ sẽ trả 250.000 đồng”. Lúc đang khổ lại thấy số tiền quá lớn, ngoài sức tưởng tượng nên Khánh đồng ư. Ông trùm sai người mang đưa cho Khánh 20.000 đồng làm lộ phí về quê, số tiền này lúc đó giá trị mua được một chiếc xe gắn máy. Lại sai mang cho Khánh một cặp lục b́nh giả để tráo vào mà Khánh không tài nào nhận ra cái nào thật, cái nào giả. Đánh tráo cặp lục b́nh xong, Khánh mang lên. Ông trùm kư tấm séc cho Khánh có mệnh giá 250.000 đồng rồi run rẩy sờ cặp lục b́nh, miệng lẩm bẩm như kẻ điên: “Ư nguyện đời ta giờ đă thành sự thật rồi”. Khoảng 1 năm 4 tháng sau, tức là vào dịp Khánh lại cháy túi, ông trùm mời Khánh đến rồi bảo: “Lần này nị về mang cho ngộ một cặp lục b́nh nằm tận cùng bên trong, thân b́nh vẽ cảnh núi sông và hai ông tiên câu cá trên mỏm đá, dưới đít cũng có một dấu triện đỏ. Ngộ sẽ trả nị 250.000đ và tặng thêm một chiếc xe buưt 3 đèn”. Khánh lại ôm b́nh giả về đánh tráo rồi mang lên nhận tiền mà cứ thắc mắc: “Giá một chiếc xe Mẹc-xi-đéc mới là 500.000đ, hai cặp lục b́nh chẳng ra hồn vía ǵ sao ông lại dám mua bằng với giá một chiếc xe hơi”. Ông trùm giải thích: “Nị c̣n trẻ, lại không biết đồ cổ nên không hiểu, thật ra nó là những thứ vô giá, để ngộ nói cho mà nghe, ở bên Tàu nó là những cặp lục b́nh được sản xuất theo đơn đặt hàng, mỗi cái có bản lư lịch hẳn hoi, có đóng dấu. Mấy trăm năm trước nó chỉ dùng để tiến vua, khi vua đăng quang và chỉ có vua mới được dùng, c̣n thứ dân mà dùng là bị chết chém. Đó có thể gọi là vật gia bảo của hoàng tộc. Ngoài ra những chiếc b́nh ấy c̣n một đặc điểm nữa, đó là con rồng vươn ra 5 móng, đồ của dân thường dùng chỉ có 4 móng thôi. Ông ngoại nị là một người ghê gớm, đă chơi ngang hàng với vua chúa rồi đó”.
Giờ đây du khách có dịp về Bạc Liêu sẽ được xem ngôi nhà lớn của Trần gia. Nhưng đó là một ngôi nhà rỗng ruột v́ không c̣n thứ vật dụng ǵ của Công tử Bạc Liêu cả. Có người bảo, có lẽ nó đă vào tay các tay buôn đồ cổ từ mấy chục năm trước rồi. Con của “Công tử Bạc Liêu” giờ đây có người không nhà ở, “Công tử Bạc Liêu” th́ không ai thờ phượng nghiêm chỉnh. Trần gia đă mạt vận từ lâu. Nhiều người đi ngang ngôi nhà lớn ấy đều thoáng chút ngậm ngùi rồi bật thốt: Quả là “không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời”!
Cổ vật của công tử Bạc Liêu
Dạng hẹp
