Quái kiệt Hà thành trong làng chơi đồ cổ - Diễn Đàn Chơi Đồ Cổ

thuytu4334 · 06-09-2009, 08:46 PM

Quái kiệt Hà thành trong làng chơi đồ cổ

Cập nhật lúc 08:19, Chủ Nhật, 09/10/2005 (GMT+7)
,

(VietNamNet) - 63 tuổi, hơn 40 năm sưu tầm những món đồ "cổ quái" và hiện đang sở hữu hơn 4000 nhãn diêm, gần 1000 món đồ gốm, trên 50 tẩu thuốc cổ, hàng chục bức tranh quý...
Chơi cho đã cơn thèm!
Đó là ông Nguyễn Bằng, 63 tuổi. Người đàn ông này đã có tới hơn 40 năm sưu tầm những món đồ "cổ quái" và hiện đang sở hữu một bộ sưu tập đồ sộ hơn 4000 nhãn diêm Tây lẫn Ta, gần 1000 món đồ gốm quý trong đó có những món lên đến 2000 năm tuổi, trên 50 tẩu thuốc cổ với vài chiếc độc nhất vô nhị có từ thời Đông Sơn cộng với một lô điếu bát cổ. Đó là chưa kể đến hàng chục bức tranh của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái, Nguyễn Tư Nghiêm, Lưu Công Nhân và một bộ sưu tập tem đồ sộ...
Để giải thích cho đam mê đặc biệt ấy, ông chỉ mỉm cười: "Chỉ là chút hoài cổ và sự trân trọng những giá trị của quá khứ". Ông Bằng chỉ nhận mình "là một người mải chơi, chơi cho đã cơn thèm", là kẻ "hâm mộ nghệ thuật" (như nhận xét của Thái Bá Vân) và nhất định không nhận danh hiệu nhà sưu tầm.

Chân Dung ông Nguyễn Bằng qua nét cọ của danh hoạ Bùi Xuân Phái.

Gặp ông chẳng phải dễ vì ông là một người ngại nói về mình, ngại bộc bạch về đam mê của mình, ngại nói về cả giá trị của những món đồ quý ông đang sở hữu và từ chối chụp ảnh. Nhưng rồi người đàn ông này vẫn không giấu nổi niềm tự hào về những gì mình đang có, thành quả của hơn 40 năm tích góp và sưu tầm miệt mài.
Có thể tìm thấy mọi dấu vết của quá khứ, của lịch sử ở căn nhà nhỏ của ông giữa một Hà Nội ngày càng ồn ào và tất bật. Những chiếc giá gỗ cũ kỹ đặt toàn đồ gốm, từ những chiếc bình vôi chưa đầy lòng bàn tay đến một viên gạch có đến hàng ngàn năm tuổi, từ nhO 19;ng chiếc tẩu cổ được chạm khắc cầu kỳ lưu lại dấu vết từ thời Đông Sơn đến những chiếc tem lương thực ngả mầu từng chứng kiến biết bao câu chuyện của một thời kham khổ... Tất cả đều được ông trân trọng và nâng niu như tri kỷ.

Gạch đời Hán (trên cùng) và đời Lý.

Một căn nhà với những đồ vật vô tri vô giác nhưng lại có quá nhiều cảm xúc và thông điệp. Ngoài chiếc tủ đựng nhãn diêm, góc ấn tượng nhất trong nhà người đàn ông này là nơi đặt những món đồ gốm vô giá. Đáng chú ý là viên gạch cổ trọn vẹn có từ đời Lý khắc hình những ngọn tháp cổ cực kỳ tinh xảo mà đến Bảo tàng Lịch sử VN cũng chỉ có...nửa viên để trưng bày! Ông Bằng quyết định đổi một bức tranh để sở hữu viên gạch quý này nhưng bây giờ giá trị của nó có thể gấp hàng chục lần. Người đàn ông này cũng sở hữu nhiều viên gạch và đồ gốm sứ đời Lý, gạch thời Đinh. Đáng nể hơn, ông còn đang có trong tay viên đá tờ đời Hán với những cỗ đại xa đuợc lấy lên từ một ngôi mộ Hán. Đó còn là viên gạch trắng khắc hình tượng Phật, những viên ngói đời Lý với những hình Rồng Phượng đặc trưng... Và còn rất rất nhiều những "vật báu" như vậy nữa.
Đổi tranh Phái lấy...vỏ diêm Liên Xô?

Nhãn diêm của Liên Xô cũ nhân sự kiện loài người đặt chân lên mặt trăng.
Niềm tự hào đầu tiên chính là "kho" nhãn diêm lên tới hơn 4000 chiếc. Xếp trong tủ không hết ông cẩn thận cài từng nhãn diêm quý vào những cuốn sổ trắng, nâng niu như báu vật và chỉ mang ra "khoe" những người bạn thật quý để cùng chiêm ngưỡng. 22 cuốn với chừng 150-200 nhãn diêm/cuốn được phân loại theo từng quốc gia, từng thời kỳ.
Ông bảo: "mỗi nhãn diêm là một tác phẩm nho nhỏ". Hơn 4000 nhãn diêm đủ kích cỡ, màu sắc, hình thù, hoạ tiết, chất liệu... cực kỳ bắt mắt có thể gây sự chú ý của cả những người thờ ơ nhất với cái đẹp, cái lạ. Đa phần những nhãn diêm ông Bằng đang sở hữu có xuất xứ từ Liên bang Xô Viết cũ. Hiện người đàn ông này đang có trong tay nhãn diêm "độc nhất vô nhị" được sản xuất cách đây hơn 40 năm đánh dấu sự kiện loài người bay vào vũ trụ. Có được chừng ấy những nhãn diêm vào loại hàng hiếm chẳng phải dễ bởi lẽ ngoài sự kiên trì, khả năng tài chính, người ta còn phải có những mối quan hệ riêng.

Một góc "kho" vỏ diêm.

Đôi khi để sở hữu một nhãn diêm quý, ông Bằng cũng phải trả giá rất cao. "Tôi còn nhớ cái vỏ diêm kỷ niệm năm loài người đặt chân lên mặt trăng ban đầu là của một ông Đại tá trong quân đội. Tình cờ biết được, tôi phải nhiều lần... giả vờ giả vịt đến nhà ông ấy với lý do hỏi thăm sức khỏe nhưng qua nhiều cuộc thương thuyết vẫn chưa xong. Kết quả là tôi có được nhãn diêm ấy nhưng cũng phải trả giá đau lắm: mất đứt một bức tranh Phái mà có thời điểm lên đến 5000 USD", ông Bằng nhớ lại.
Hầu hết những nhãn diêm ông có đều ra đời từ những năm 1960 trở về trước mà ông gọi là nhãn diêm cổ. Ông Bằng cũng không quên sưu tầm các nhãn diêm Việt Nam từ thời thuộc Pháp đến giai đoạn chống Mỹ và sau Giải phóng ghi lại những mốc lịch sử quan trọng của dân tộc mà theo ông có những thời kỳ những nhãn diêm có tầm quan trọng sánh ngang với những tấm áp phích bây giờ. "Mỗi nhãn diêm không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn chứa đựng những thông tin và những câu chuyện lịch sử đáng giá".

Một số chiếc tẩu cổ quý mà ông Bằng đang sở hữu.
Qúy vật tìm quý nhân
Biết chắc có rất nhiều "món" lên đến hàng ngàn USD trong bộ sưu tập của ông nhưng thuyết phục cách nào vị chủ nhân khó tính này cũng không tiết lộ với lý do "không thích khoe khoang". Ông úp mở: "Đôi khi có những thứ mình mua với giá rất rẻ nhưng có giá trị cực lớn như bộ đèn treo tôi mua lại từ hàng đồng nát cách đây 10 năm là 10.000 đồng nhưng bây giờ thì vô giá". Có hàng chục các câu chuyện thú vị như thế xung quanh chiếc điếu bát đời Lê hay một chiếc tẩu cổ còn lưu lại sau hàng ngàn năm phiêu du. Bắt đầu sưu tầm tẩu thuốc cổ hơn 20 năm nay bây giờ ông Bằng đã có trên dưới 50 chiếc tẩu cổ đủ loại có xuất xứ từ VN và phương Tây. Chất liệu rất phong phú, từ gỗ, đồng đến gốm với những hình dáng và họa tiết cực kỳ tinh xảo như một tác phẩm điêu khắc thực sự. Chiếc tẩu cổ quý nhất ông Bằng muốn chỉ cho tôi xem là thuộc thời Đông Sơn đến giờ vẫn sử dụng được.

Hai chiếc tẩu cổ thời Đông Sơn trị giá hàng ngàn USD.

"Choáng" hơn khi biết rằng chiếc tẩu bé xíu này có giá trên 1000 USD nhưng ông Bằng chỉ cười nói: "Cũng là quý vật tìm quý nhân thôi mà!". Cho đủ bộ, người đàn ông này còn sưu tầm luôn cả những viên đá lấy lửa thời đồ đá mới cách đây ngót nghét 10.000 năm! Giới sưu tầm ở HN cũng không lạ gì cái tên Nguyễn Bằng, người dám mang cả tượng nhà mồ ở Tây Nguyên "trưng" ở lan can nhà mình mà chẳng cảm thấy gì. Cuộc trò chuyện của tôi với ông đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Chưa kịp nghe hết những câu chuyện thú vị đằng sau những món đồ quý và những cuộc tìm kiếm đồ quý lạ lùng tôi lại bị kéo vào một bộ sưu tập tem, hàng trăm tờ tem phiếu thời bao cấp... Một bộ sưu tập đồ sộ và công phu! Đến giờ, khi đã có tuổi, đam mê sưu tập của ông vẫn không nguội lạnh, sở thích được nuôi dường gần nửa thế kỷ đã là một điều đáng để suy ngẫm.

Viên Gạch đời Lý độc nhất vô nhị.

Dám đổi một bức tranh quý lấy một vỏ diêm bé xíu nhưng ông Bằng lại có một nguyên tắc "chơi" riêng: sự đam mê phải cân bằng với khả năng kinh tế. Không quá "ngông" đến mức dám bán đất, bán nhà hay chịu đói để dồn tiền mua một món đồ quý, người đàn ông này luôn phải cân nhắc thứ mình định mua có xứng đáng với số tiền mình phải bỏ ra hay không.
Có lẽ vì thế mà vợ của ông chưa bao giờ "dằn vặt" về thú chơi "xa xỉ" của chồng nên suốt 40 năm qua ông Bằng luôn được thỏa mãn đam mê của mình. "Chưa bao giờ tôi trả một cái giá quá lớn cho một cái mốt chơi nào đó. Tất cả đều phải xuất phát từ đam mê thực sự, chơi khiêm tốn, theo đúng sức của mình". Nhưng quả thật nếu "chơi" chỉ xuất phát từ cái tâm mà có một khối lượng những món đồ khổng lồ như vậy thì thật là đáng nể. Biết tính ông nên chưa ai dám "đặt vấn đề" hay trả giá cho bất cứ món đồ nào ông Bằng đang sở hữu vì họ biết chắc câu trả lời sẽ là "KHÔNG".

Nhưng mảnh ngói ngàn năm tuổi.

Một góc trong bst gốm

Ông Bằng đang sở hữu hàng trăm món gốm cổ như thế này.

Mặt quỷ bằng đất nung.

Đầu Phượng đời Lý giống mẫu tìm thấy ở Hoàng Thành Thăng Long.

Gạch khắc hình Phật.

Bát điếu hình con voi.Ngói trang trí hình lá đề.