ChƠi ĐỒ cỔ…ít tiỀn - Diễn Đàn Chơi Đồ Cổ

congtumientay · 23-06-2009, 08:28 AM

CHƠI ĐỒ CỔ…ÍT TIỀN

Nghe có vẻ nghịch lý nhưng điều đó có thật. Qua những bài viết về sưu tập đồ cổ trên báo, nhiều người bắt đầu muốn tham gia nhưng thực tế số người nhào vô chơi đồ cổ không nhiều. Một số anh lo le ra đường Lê Công Kiều, ngó tới ngó lui mấy cửa hàng, góc phố, thấy các anh lái đen nhẻm, ngồi quán càfe giương mắt ngó ra đường mà sợ mình bị xí gạt, ôm đầu trở về và …thôi. Họ ôm hận đợi gốm sứ Giang Tây triển lãm mà mua cho chắc ăn hơn. Không dè tiền bỏ ra có khi còn cao hơn mua đồ cổ nếu không biết trả giá.
Có lần về Vĩnh Long, tôi chui vào một căn nhà xưa xây từ đầu thế kỷ 20. Trong nhà có đủ các món ăn chơi: Tràng kỷ Louis,bàn ăn Cù lá,ghế Rẽ quạt, giường đồng. Trên bàn thờ có bày mấy cái dĩa trông men cốt rất già giặn. Đó là thứ đĩa …da đá, thứ đĩa cốt cứng dày dặn, men già,vẽ chim, hoa dây với những nét nguệch ngoạc, đôi khi có hai hàng chữ Tàu. Giá mà dọ hỏi mua lại của chủ nhà, chắc nhận được cái nhíu mày suy tính hay lắc đầu:”Đồ này xưa lắm, không bán được !”. Đồ này xưa thật, có khi cuối TK 19. Và nếu ai vào nhà hàng B.M trên đường Trần Quốc Thảo, một nhà hàng sang trọng nổi tiếng với cách trang trí cổ điển với bao lam chạm trổ, đồ sứ xưa sẽ thấy người bồi bưng ra chén ăn bày trên thứ đĩa này .Quả là đồ cổ. Nhưng không nhiều người biết ở đầu phố L.C.K nó chỉ có giá…15.000 đ ( trước đây là 8.000 đ). Người chơi công nhận nó có duyên ngầm, nhưng chất liệu hơi thô, không tinh tế, mỏng mảnh như đồ sứ. Và người ta không quay lưng. Loại đĩa da đá này, vẫn có người chơi, ai chơi lâu thì bỏ qua loại hoa dây và chim, tìm loại vẽ hình con thỏ, giỏ hoa. Đắt nhất là loại vẽ người, hình một cậu học trò ôm đàn hay một thầy đồ nho ngồi bên chồng sách. Giá chỉ khoảng 70.000 đ/dĩa. nhưng màu sắc đậm đà, nét vẽ chân phương nhưng sinh động . Thấy trên một trang báo có hình nhà một chuyên gia người Nhật tại Hà Nội rất giàu có, trên bàn chưng đĩa da đá vẽ người. Anh bạn ở Texas, thường lùng đồ cổ ở các Antiques Mall cho biết một đĩa vẽ nguời khoảng 2 tấc đường kính bên đó bán gần trăm đô. Và cũng chính loại đĩa này, có mặt trong các tủ kính bày đồ cổ (và giả cổ) ở Hà Nội. Ở phố Trần Hưng Đạo, gần cầu Trường Tiền (Huế), người bán vỉa hè thét lên từ 150 đến 200.000 đ, đã vậy còn khẳng định đồ trong cung thời Thiệu Trị, Tự Đức(!). Ở Hội An, giá ngang Huế, rẻ nhất là 40.000 đ nhưng bị re (nứt) một vài đường.
Ở Phú Nhuận, gia đình anh T. ngụ trong một biệt thự xây từ trước 1945 có nhiều đĩa loại này, xếp chồng theo chục, bọc thau trắng cẩn thận và giá bịt thau có khi cao hơn giá tiền cái đĩa. Anh rất quý vì chúng thật sự xưa với chất men già, nét vẽ chân phương, hồn nhiên.
Người thích trang trí nhà bằng đồ xưa mà không cần tốn nhiều tiền có thể nghĩ đến những món đồ của Tây và Nhậtà.Đồ Tây, có món từ thế kỷ 18, do Công ty Đông Aán –Hà Lan nhập qua Đông Dương. Có những cái dĩa già tuổi, hiệu Willow,Wild Rose giá khoảng 200.000 đ. Phổ biến nhất là hoạ tiết mà người mình gọi là Tùng - Đình( in chứ không phải vẽ) một cây Liễu dưới một lâu đài kiểu Tàu(Không phải là cây Tùng, cái Đình). Hoạ tiết này được cho từ đồ xuất khẩu Trung quốc sang phương Tây, được ngưới Anh cóp lại dựa trên một câu chuyện tình như sau:
Ngày xưa, ở bên Tàu có một ông quan tên là Tso Ling, sống trong một lâu đài nguy nga, nằm bên phải một cây cầu, bao quanh bởi những cành táo. Phía trên cầu rủ xuống những cành liễu, Tso Ling có một cô con gái xinh đẹp tên Kwang-se, và đã hứa gả nàng cho một thương gia giàu có. Thế nhưng cô gái lại đem lòng yêu Chang, viên thư lại của cha nàng. Đôi tình nhân trốn đi, vượt biển để đến một ngôi nhà tranh trên đảo vắng. Người cha giận dữ truy bắt và giết họ.Thượng đế thương tình biến hai ngừơi thành đôi chim bồ câu.
Trên hình vẽ trong chiếc đĩa,có thể thấy đôi chim đang nhìn vào mắt nhau ở phía. Một bài thơ dài của Anh viết về hoạ tiết này có những câu như sau: "Trên chiếc đĩa bình thường bạn thấy đôi chim câu, Bay cao trên bầu trời. Đó là linh hồn của Chang và Kwang-se, Được kết giao mãi mãi trong tình yêu".
Dạng dĩa tây Tùng Đình này có loại dĩa in màu mực xanh lam lợt, giá khoảng 50 đến 70.000 đ /dĩa. Có thể chưng đứng hoặc treo tường.Nhiều người thích tìm hoạ tiết lạ như dĩa in hình trái lựu, rồng phượng(nhìn con rồng phương Đông do phương Tây thể hiện rất buồn cười), giá trên dưới trăm nghìn
Đồ Nhật cũng mang một cảm xúc dễ chịu cho người chơi vì giá rẻ và đẹp dù đa số là in chứ không phải vẽ bằng tay như đồ Tàu. Sứ Nhật chất lượng cao, mỏng tang nhìn thấu quang. Đa số là đồ có in chữ Hán tên hiệu Đại Nam hay Đại Thống dưới đít món đồ, tuổi khoảng trên 50 năm. Có lần một anh bán đồ cổ ở L.C.K tiếp một sư cô nhờ bịt bạc một ấm trà Nhật đã bị nứt. Anh chìu khách nhưng cảm thấy ái ngại vì tiền bịt mắc hơn tiền mua một cái ấm lành. Giá ấm nguyên khoảng 150.000 đ, nhỏ có khi khoảng 50.000 đ cũng có. Chục tô chiết yêu, hoạ tiết Bát tiên là thứ đồ trân quý của những nhà giàu xưa thường cất trong tủ khoảng 400-500.000 đ/chục. Chén khoảng 200 đến 250.000 đ/chục. Những món này phải canh me mua vì lâu lâu lái mới mua được từ các nhà ở miền tây, nhiều món mới tinh vì cất lâu trong tủ vài chục năm nay, đợi dịp giổ quảy mới mang ra dùng.
Đồ Nhật tất nhiên cũng có những món rất đắt. Như dĩa do nghệ nhân vẽ bằng tay, du nhập vào Việt nam từ đầu TK 20.Hoặc dĩa Imari, Satsuma…Những món đã ra ngoài đề tài này.
Không biết có nên xếp một số đồ sứ Tàu xưa vào bài này hay không?. Chén hiệu Nội phủ( chỉ là hiệu, không phải đồ cung đình), nhập vào VN trước 1945 vẽ Phượng, cá hoá long rất đẹp , sứ mỏng và trắng muốt nay giá khoảng từ 100 đến 200.000 đ. Người chơi lâu không thích vì non tuổi. Nhưng người già gặp thì mắt sáng vì họ đã thấy chúng từ xa xưa. Hoặc dĩa chữ Thọ cuối TK 20,hiệu Song ngư, giá khoảng 150-200.000 đ. Hồi đồ biển Ung Chính mới vớt ở Cà Mau, có người mua được có 30.000 đ/chén, gần 300 năm tuổi. Nay tìm rất khó ra chén còn lành nguyên, và nếu có giá cũng đã cao rồi.
Sẽ có bài viết khác về gốm Lái Thiêu xưa, gốm Biên Hoà xưa (dân Mỹ thuật rất chuộng vì nét đẹp trang nhã của kỹ thuật khắc chìm, tô men, ảnh hưởng gốm Limoges và gốm VN xưa). Đây cũng là loại gốm xưa giá mềm nhưng hoàn toàn tạo được vẻ đẹp trang nhã , đôi khi lộng lẫy trong ngôi nhà của bạn.

Phạm Công Luận