Hơn 30 nhà sưu tập đồ cổ có tiếng của Hà thành đă giới thiệu đến khán giả thủ đô hàng ngh́n món đồ cổ quư hiếm và giá trị trong triển lăm “Thú chơi cổ ngoạn của người Hà Nội”, khai mạc hôm 15.10 tại Nhà triển lăm 93 Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội.
Triển lăm trưng bày khoảng 1000 hiện vật gồm: đồ gỗ, gốm, sứ, tranh cổ… lựa chọn từ 30 bộ sưu tập tiêu biểu nhất của các hội viên đến từ CLB những người yêu cổ vật Hà Nội - những người yêu vẻ đẹp nền nếp về một Hà Nội cổ xưa.
Những bộ sưu tập “khủng” có một không hai
Đến với triển lăm, khán giả đi hết từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Bất ngờ không chỉ bởi những món đồ cổ quư hiếm và đầy ư nghĩa gắn bó với Hà Nội mà c̣n bởi hơn 1000 hiện vật trưng bày chỉ là một phần rất nhỏ trong bộ sưu tập hàng triệu món đồ cổ quư giá của các vị chủ nhân.
Chiếm giữ hai trong số những hiện vật lớn cả về kích thước và giá trị văn hoá trong triển lăm, ông Phan Đ́nh Nhân - cựu chủ tịch hội cổ vật Thăng Long đă khiến người xem ấn tượng về chiếc trống đồng cổ và đầu rồng thành Thăng Long thế kỷ 11 mà ông đă bỏ nhiều công sức ǵn giữ và bảo vệ. Chiếc chiếc trống đồng Đông Sơn, mà người sành chơi hay gọi bằng cái tên trống Mường, có kích thước 59 cm đường kính mặt ngang bằng với trống Ngọc Lũ, thuộc vào ḍng trống cổ nhất Việt Nam.
C̣n chiếc đầu rồng Thăng Long thế kỷ 11 là một trong những hiện vật gắn liền với lịch sử hào hùng của Thủ đô. Kể về chiếc đầu rồng Thăng Long “có một không hai”của ḿnh, ông Nhân tự hào thuật lại câu chuyện về gốc tích món đồ cổ quư giá mà ḿnh đang may mắn sở hữu: “Vào cuối thế kỷ 19, khi Pháp đánh chiếm Hà Nội, thực dân Pháp có tổ chức đấu thầu về việc phá một số cổ vật và xây công tŕnh kiến trúc mới trong khu vực thành cổ Thăng Long.
Người trúng thầu bấy giờ là cô Tư Hồng, đă phá thềm rồng thời Lư Trần xây công tŕnh kiến trúc cho Pháp. Trong số những cổ vật bị phá có Rồng xanh bằng gốm thuộc thềm rồng của vua Lư Trần. Cụ Hàn Liên chính là người đă mang chiếc đầu rồng về nhà lưu giữ. Cho tới tận năm 1980, tôi đă may mắn được cháu đích tôn của cụ Liên mang tặng chiếc đầu rồng gốm quư giá đó”.
Triển lăm “Thú chơi cổ ngoạn của người Hà Nội” được trưng bày trong không gian nhỏ nhưng rất ấm cúng 93 Đinh Tiên Hoàng
Anh Trần Vương Việt, tuy chỉ mới 37 tuổi nhưng đă nắm trong tay một bộ sưu tập quư giá về các loại huân huy chương và huy hiệu, đặc biệt là huân chương kháng chiến.
Bắt đầu thú sưu tập từ năm 12 tuổi, sau 25 năm miệt mài cần mẫn, hiện nay anh đă sở hữu một trong những bộ sưu tập huy hiệu và đồ nhà binh thuộc vào hàng “khủng” bao gồm hơn 4000 loại huân huy chương, hơn 9000 huy hiệu các loại. Trong số đó có những món đồ có thể coi là “độc nhất vô nhị” mà anh đă bỏ rất nhiều công sức mới có thể sở hữu được, ví dụ như: Bộ quân hàm và cầu vai (kiểu cũ) của Đại tướng Vơ Nguyên Giáp, Huy hiệu và huy chương của Thượng tướng Lê Khả Phiêu, Bộ quân hàm kết hợp cấp Tướng lục quân Quân đội nhân dân Việt Nam (gồm các bậc: Thiếu tướng, Trung tướng, Thượng tướng, Đại tướng).
Thất thập cổ lai hy vẫn mê đồ cổ
Trong số các nhà sưu tập tham gia triển lăm, phần lớn là những người đă bước vào lứa tuổi trung niên, một vài người đă chuẩn bị bước sang cái tuổi “xưa nay hiếm”. Họ đều đă có một quăng thời gian dài gắn bó và nếm trải đủ mọi đắng cay ngọt bùi với cổ vật. Ông Nguyễn Trường - người khởi xướng triển lăm “Thú chơi cổ ngoạn của người Hà Nội” , vẫn được bạn bè gọi bằng cái tên thân mật là ông giáo Trường, năm nay cũng đă bước sang tuổi thất thập. Sau nhiều năm, hiện nay ông Trường tự hào là một trong những nhà sưu tầm cổ vật có danh tiếng của Hà Nội. Quán café Art mở ngay trên tầng 2 ngôi nhà của ông Trường tại phố Quan Thánh cũng là một địa chỉ tụ tập, trao đổi thông tin và kiến thức về cổ vật của giới chơi đồ cổ đất Hà thành.
Ông Nguyễn Bá Đạm, sinh năm 1922, bắt đầu chơi đồ cổ từ năm 20 tuổi. Với hơn 60 năm tuổi nghề, ông được coi là một “lăo làng” trong giới chơi đồ cổ Hà Nội. Ông Đạm là một trong những hội viên danh dự giành được rất nhiều t́nh cảm của các thành viên hội cổ vật. Sở dĩ v́ sau rất nhiều lần Hội những người yêu đồ cổ Hà Nội mời ông tham gia với tư cách hội viên nhưng ông đều từ chối với lư do rất đơn giản: “Tôi muốn dành thêm nhiều cơ hội cho các lớp trẻ đi sau”. Đă bước sang cái tuổi “xưa nay hiếm”, nhưng biết tin các bạn bè trong hội cổ vật tổ chức triển lăm, ông một ḿnh thân chinh lặn lội t́m đến tận nơi chung vui với những anh em đă cùng ḿnh trải qua biết bao thăng trầm của thú chơi cổ vật.
Với triển lăm “Thú chơi cổ ngoạn của người Hà Nội”, những người yêu vốn cổ đất Kinh Kỳ - Kẻ chợ đă mang tới cho những người dân Thủ đô những giá trị tinh thần rất đỗi thân quen về một Thăng Long – Hà Nội ngh́n năm văn hiến, hay nói cách khác là “giúp thắp sáng nhiều khoảng cách từng bị lớp lớp thời gian che phủ”.
Ông Nguyễn Bá Đạm – thành viên danh dự lớn tuổi nhất của hội kư tên kỷ niệm trong
lễ khai mạc triển lăm
Các hiện vật đem ra triển lăm khá phong phú, từ những chiếc huân huy chương..
...vũ khí đồng
Đồ thờ cúng, tượng và vật dụng bằng đồng
Áo Hoàng bào
Chiếc đầu rồng Thăng Long thế kỷ 11
…Cho tới chiếc trống đồng cổ Đông Sơn hơn 1000 năm tuổi
Thu Hương
__________________
Người sưu tầm đồ cổ yêu vợ nhiều hơn lúc về già
Hơn 800 cổ vật quư gồm đồ gỗ, gốm, sứ cổ, tranh... của các nhà sưu tập người Hà Nội đang được trưng bày tại Nhà triển lăm 93 Đinh Tiên Hoàng.
Điều đặc biệt là triển lăm không trưng bày cổ vật một cách thông thường mà c̣n giới thiệu tới người xem về thú chơi cổ ngoạn tinh tế, sang trọng của người Hà Nội xưa.
Pḥng khách của cụ Phùng Nguyên thể hiện thú chơi cổ ngoạn (chụp năm 1939) - Ảnh: Ngọc Thắng
Thú chơi cổ ngoạn là cái thú sưu tầm, sắp đặt, chiêm ngưỡng các cổ vật, mà điều đó lại gắn liền đến việc bày biện các cổ vật. Vậy, người Hà Nội xưa chơi như thế nào? Tuy chưa thể hiện được tất cả nhưng không gian triển lăm đă cố gắng tái hiện phần nào khung cảnh căn pḥng trưng bày cổ vật trong gia đ́nh Hà Nội xưa. “Bác đă cưới được món đó về chưa?”
Bức ảnh chụp pḥng khách gia đ́nh cụ Phúc Nguyên (nhà chơi cổ vật có tiếng của Hà Nội sống tại Hàng Gai) vào năm 1939 là h́nh ảnh sống động minh họa cho thú chơi cổ ngoạn vô cùng tinh tế đó.
Nhà giáo Ngô Mạnh Cường năm nay đă 60 tuổi, một trong số những người hiếm hoi c̣n giữ được thú chơi này, nói: “Nh́n cách cụ Phước Nguyên bày đồ cổ rất tinh tế. Ở giữa nhà treo một bức tranh to, bàn phía dưới bày một vài món đồ cổ, trong đó có lọ hoa, chiếc giá gương. Bộ ghế vách và trường kỷ bày hai bên, tựa lưng vào tường tạo cảm giác vững chắc. Ở giữa là bộ đẩu nơi chủ nhân thường ngồi khi tiếp khách”. Ông Cường giải thích thêm: “Các cụ ngày xưa có nhiều cách bày, chẳng hạn như theo kiểu cao-thấp, ngang-dọc, theo lối âm dương, ngũ hành, có cái bày dưới đất, có cái treo trên tường”. Sự cầu kỳ trong cách chơi c̣n thể hiện ở cách bày theo các mùa xuân-hạ-thu-đông. “Chẳng hạn như mùa hè th́ các cụ bày đồ có gam màu lạnh, mùa đông bày các đồ có gam màu nóng. Ngay cả tranh cũng vậy” - ông Cường nói. Theo ông, ngoài câu đối, đồ thờ, người xưa rất ít khi bày cổ vật đôi.
Ông kể: “Trước kia ông nội tôi là người chơi đồ cổ rất sành ở Hà Nội. Khi c̣n là cậu bé mười lăm, mười sáu tuổi, tôi thường nghe lỏm những buổi tṛ chuyện của ông với những người bạn tới thưởng ngoạn đồ cổ. Họ cùng uống trà, ngắm, đàm đạo về những món đồ cổ với nhau”. Không có sách nào viết về việc bày đồ cổ, nên người Hà Nội xưa tự chơi, tự học theo cách bày tinh túy, sang trọng từ trong cung vua, rồi truyền miệng cho nhau.
“Căn pḥng bày đồ cổ của ông tôi trước đây không phải ai cũng vào được. Đến việc lau chùi, dọn dẹp cũng đích thân do ông làm. Khi lấy được món đồ nào người ta thường dùng từ “cưới” (như hỏi: bác đă cưới được món đó về chưa?) chứ không dùng từ “mua” như bây giờ. Có được món đồ cũng quư giá như cưới được một cô vợ về nhà. Thú chơi ngày xưa sang trọng đến vậy đấy”, ông Cường giải thích.
Chiếc chum gốm sứ Chu Đậu đời Trần - Áo bào của vị quan triều Nguyễn - Đầu rồng men xanh lục thời Lư - Ảnh: Ngọc Thắng
Đầu rồng, áo vua, chén ngọc...
Ông Cường mang đến triển lăm các cổ vật bằng ngọc như cây Như Ư, bộ tượng Quan Âm - chén ngọc - lọ hoa, bộ văn phong tứ bảo gồm bút, rửa bút, nghiên, gác bút...
Tại đây c̣n trưng bày nhiều cổ vật quư, chưa từng được giới thiệu với công chúng. Nhà sưu tập Nguyễn Trường, người có ư tưởng thực hiện triển lăm, dẫn người viết đi xem nhiều bộ sưu tập độc đáo. Chiếc áo bào của vị quan triều Nguyễn vẫn c̣n nguyên vẹn không chỉ giá trị ở ư nghĩa lịch sử mà c̣n ở giá trị mỹ thuật. H́nh họa tiết trang trí, trong đó có h́nh rồng năm móng được thêu vô cùng tinh xảo, có chi tiết được thêu bằng chỉ làm bằng vàng...
Nhiều bộ sưu tập của những nhà sưu tập danh tiếng trước đây của Hà Nội (như cụ Nhật ở Hàng Thiếc, cụ Cả Liên ở Hàng Trống...) tặng lại cho các nhà sưu tập hiện nay cũng được trưng bày tại triển lăm. Chiếc đầu rồng thời Lư bằng men xanh lục do gia đ́nh cụ Cả Liên tặng cho nhà sưu tập Phan Đ́nh Nhân, được đánh giá là cổ vật vô cùng quư ở độ tinh xảo, lớp men tráng mỏng và kích thước đồ sộ.
Một lượng lớn các hiện vật trưng bày là cổ vật của VN nhưng được các nhà sưu tập mua ở nước ngoài. Chẳng hạn như chiếc đĩa men lam c̣n nguyên vẹn có niên đại từ thời Trần, chiếc chum Trần làm từ gốm Chu Đậu quư giá được nhà sưu tầm Vũ Văn Anh mua tại Thái Lan, Indonesia...
Minh Ngọc
__________________
Người sưu tầm đồ cổ yêu vợ nhiều hơn lúc về già