Triển lăm của Hội cổ vật Thăng Long: Nhiều cổ vật đẹp và quư hiếm
Giới sưu tầm cổ vật vốn... ích kỷ, chỉ thích xem cổ vật của người khác chứ hiếm khi cho người khác xem của ḿnh. Nhưng lần này, hưởng ứng lời kêu gọi của chính quyền Hà Nội nhân thành phố ngàn tuổi, nhiều nhà sưu tập cổ vật lừng danh đă trưng bày những cổ vật đẹp nhất, hiếm nhất. Tước gốm hoa nâu
Từ nhiều ngày trước Tết, người yêu cổ vật Hà Nội đă kháo nhau đă náo nức chờ đón cuộc triển lăm đặc sắc nhất từ trước đến nay của Hội cổ vật Thăng Long. Chiều 28 Tết, nhà triển lăm số 93 Đinh Tiên Hoàng mở cửa, khách tham quan không khỏi bị bất ngờ khi được chiêm ngưỡng những món cổ vật trưng bày lần này.
Ông Nguyễn - nhà sưu tập cổ vật Đông Sơn và tiền Đông Sơn đang sở hữu bộ sưu tập đồ đá và đồ đồng đẹp bậc nhất Hà Nội - có mặt ngay sau khi triển lăm mở cửa, nhận xét: “Cổ vật trưng bày ở đây có chọn lọc, có thẩm định, thực sự quư, hoàn toàn không lẫn đồ giả, đồ sửa. Nhiều món đồ rất đẹp, lần đầu tiên tôi được xem”.
Đồ gốm và đất nung Lư - Trần
Chuyên sưu tập cổ vật Đông Sơn, ông Nguyễn đánh giá cao bộ trống đồng Đông Sơn và Đông Sơn muộn gồm ba chiếc của các nhà sưu tập Đào Phan Long và Mai Xuân Trường. Những chiếc trống kích thước lớn (khoảng 70cm đường kính bề mặt), hoàn toàn nguyên vẹn, với nhiều hoa văn đặc sắc trên mặt trống và tang trống. Bên cạnh đó, ông Nguyễn cũng đánh giá rất cao những thạp đồng mang h́nh con thuyền chở các chiến binh lành lặn đủ cả nắp, những con dao găm cán h́nh rắn xuắn nhau đỡ lấy con hổ, những bộ bao chân bằng đồng của các lạc tướng xa xưa gắn những chiếc chuông nhỏ, chiếc muôi đồng cán dài gắn tượng người... của các nhà sưu tập Quốc B́nh, Vũ Quốc Hội, Vũ Thuư Nga.
Không chỉ đồ đồng, cuộc triển lăm đủ các đồ cổ thuộc nhiều chất liệu: đá, đất nung, gốm, sứ, vàng, gỗ... Bộ chum, choé, thống có kích thước rất lớn, hoàn toàn lành lặn, gây ấn tượng mạnh cho khách tham quan bởi những h́nh vẽ rực rỡ, sinh động.
“Đôi chum mang h́nh vẽ có dát vàng thật là của nhà sưu tập Cao Xuân Trường, ông mua lại từ một nhà sưu tập Anh Quốc rồi vận chuyển về Việt Nam, được giới cổ vật định giá khoảng hơn một triệu đô la Mỹ”, nhà sưu tập Mai Xuân Trường cho biết.
Trống đồng Đông Sơn muộn
“Những cổ vật trưng bày ở đây không chỉ có giá trị lớn, chúng c̣n gói trong ḿnh tấm ḷng của các hội viên Hội cổ vật Thăng Long. Để vận chuyển, xếp đặt hiện vật, chủ nhân không dám thuê người, họ trực tiếp làm lấy. Chỉ một chút sơ sểnh, hiện vật gẫy mẻ, giá trị có thể giảm đến 90%”, ông Trường tâm sự. Cuộc triển lăm có đầu rồng, đầu phượng bằng đất nung; nhiều lọ, tước, ấm, đĩa... bằng gốm, đều thuộc đời Lư. Có cả những chiếc đĩa có h́nh rồng và h́nh phượng.
Theo họa sỹ Lê Huy - hội viên Hội cổ vật Thăng Long, những hiện vật đặc sắc này mang đậm dấu ấn Phật giáo thời Lư, những hiện vật mang h́nh rồng, phượng nhiều khả năng là đồ dùng của hoàng tộc. Chúng được trưng bày dịp kỷ niệm ngàn năm Lư Công Uẩn định đô ở đất Thăng Long, nên rất có ư nghĩa.
Tháp đất nung thời Trần - Ảnh: Trần Đăng Viên
Từ khi mở cửa, triển lăm luôn đông khách, nhiều khách quốc tế lộ rơ vẻ bất ngờ và thích thú. Có người yêu cổ vật từ TP Hồ Chí Minh bay ra, chỉ xem xong triển lăm rồi bay vào ngay. Nhiều khách tham quan mong muốn chính quyền TP Hà Nội nên có một địa điểm cố định để trưng bày các cổ vật hết sức có giá trị về lịch sử và văn hoá này, một nơi như vậy sẽ trở thành điểm đến quư giá của học sinh, sinh viên, giúp họ thêm hiểu, thêm yêu những ǵ cha ông ta xưa đă từng làm nên.
Mong ước đó đang có điều kiện trở thành hiện thực. Bảo tàng Hà Nội đang được gấp rút hoàn thành kịp khánh thành vào dịp đại lễ ngàn năm Thăng Long - Hà Nội sẽ là địa điểm lư tưởng để cuộc triển lăm tái xuất hiện với công chúng Thủ đô.
Triển lăm dự kiến mở cửa trong một tháng, không bán vé. Hội cổ vật Thăng Long dự kiến bán đấu giá toà tháp bằng đất nung thời Trần (nhà sưu tập Nguyễn Gia Thọ), giá khởi điểm 100 triệu đồng.
Số tiền bán được sẽ ủng hộ việc xây dựng Bảo tàng Hà Nội.
Đinh Anh Tuấn
__________________
Người sưu tầm đồ cổ yêu vợ nhiều hơn lúc về già
Chủ tịch Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội Đào Phan Long: “Cần học cách ứng xử với cổ vật
- “Cổ vật là linh khí nên chúng ta phải học cách ứng xử với cổ vật. Ngoài mục tiêu lợi nhuận, người chơi đồ cổ phải là người sống có văn hóa, tự nguyện bằng tâm, bằng t́nh của ḿnh để ǵn giữ giá trị văn hóa vật thể của dân tộc. Sự hoàn mỹ của cổ vật không đại diện cho bất kỳ điều ǵ. Nhưng dù cổ vật có vết rạn nứt, sứt mẻ mà độc bản, độc đáo, mỹ thuật cao… th́ nó vẫn có giá trị cao”, ông Đào Phan Long chia sẻ với phóng viên Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần. Phóng viên (PV):Xin ông giới thiệu đôi nét về Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội với độc giả? Ông Đào Phan Long: Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội được thành lập năm 1999. Lúc đó, Luật Di sản chưa được ban hành, chỉ có Nghị quyết của Trung ương chỉ đạo động viên xă hội hóa việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc. Chúng tôi đă xin phép lănh đạo thành phố Hà Nội cho phép thành lập Hội chơi đồ cổ công khai, v́ trước đó, chơi cổ vật là “chơi chui”! Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội là hội cổ vật ra đời đầu tiên trên cả nước. Sau 10 năm, lần lượt các hội cổ vật địa phương khác ra đời. Đó là Hội cổ vật Thiên Trường (Nam Định), Hội cổ vật Thanh Hoa (Thanh Hóa), Hội cổ vật Kinh Bắc (Bắc Ninh), Hội cổ vật Hải Pḥng và Hội cổ vật Thành phố Hồ Chí Minh.
Ông Đào Phan Long.
Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội đă tập hợp những người ham thích chơi cổ vật, sưu tầm cổ vật, kinh doanh cổ vật, nghiên cứu cổ vật… ở Thủ đô tự nguyện tham gia. Sự ra đời của hội được nhiều cơ quan Trung ương, Hội Khoa học lịch sử, các bảo tàng Trung ương và địa phương hết sức ủng hộ. Cuối năm 2010 vừa qua, hội tiến hành đại hội lần thứ 4 và hiện tại có hơn 50 hội viên chính thức. Hội tổ chức hội thảo, gặp gỡ giao lưu những người chơi cổ vật, tổ chức các cuộc triển lăm cổ vật. Với tư cách hội viên, tôi c̣n tự t́m kinh phí để xuất bản Tạp chí Cổ vật tinh hoa từ năm 2003, nhằm giới thiệu cổ vật Việt Nam với cộng đồng trong nước và bạn bè quốc tế. Đầu năm nay, tôi c̣n xây dựng và vận hành trang web: mangcovat.com.vn để tạo nơi trao đổi thông tin và giao lưu giữa cộng đồng người chơi cổ vật trong nước và quốc tế. Hơn 10 năm hoạt động, có thể nhận thấy, Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội đă góp phần hạn chế được việc bán cổ vật quư ngầm ra nước ngoài.
Trong hơn 10 năm qua, Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội đă tổ chức nhiều cuộc triển lăm tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, một số địa điểm ở thủ đô Hà Nội. Năm ngoái, nhân kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội, hội đă tham gia cùng Bảo tàng Hà Nội tổ chức triển lăm cổ vật nhân dịp khánh thành bảo tàng đầu tiên của thành phố tại Mỹ Đ́nh. Cũng trong dịp Đại lễ 1000 Thăng Long-Hà Nội, hội đă được thành phố Hà Nội hoan nghênh khi công đức một lư hương bằng đồng nặng hơn 2 tấn được đặt trang trọng trước Tượng đài đức vua Lư Thái Tổ. Lư hương bằng đồng đúc liền khối, đài hương được lấy ư tưởng từ lư hương sành gốm Thổ Hà thời Lê. Nhưng các cánh sen, hoa văn mờ trên cánh sen, hoa văn hoa thị trên miệng được lấy từ đài thờ gốm hoa nâu, gốm trắng và trống đồng thời Lư. Thân lư hương được lấy từ thân đài sen thờ, chất liệu gốm đời Lư, vốn là h́nh con tiện hoặc đốt trúc, nhưng ở đây được cách điệu thành h́nh trụ, trên đó có 4 cặp rồng chầu, biểu tượng cho 8 đời vua nhà Lư. Lá đề và rồng chầu là nguyên mẫu bằng đá thời Lư, khai quật được ở chùa Phật Tích-Bắc Ninh. PV:Từ hoạt động của hội cũng như việc trao đổi, buôn bán cổ vật trên thị trường, ông nhận thấy có điều ǵ đáng chú ư trong thời gian qua? Ông Đào Phan Long: Những người am hiểu cổ vật Việt Nam rất buồn khi hiện nay, có rất nhiều đồ sứ Trung Hoa thật giả lẫn lộn ùn ùn vào để phục vụ các “đại gia” mới nổi. Rất nhiều USD đă “chảy” ra nước ngoài, để rước về những đồ sứ Trung Hoa mà người thạo nghề đồ cổ gọi là “đồ chung chiêng” (thật giả lẫn lộn), mà chỉ người có nghề mới biết là đồ giả cổ v́ công nghệ làm đồ giả cổ của Trung Quốc xưa nay rất cao.
Một vài cá nhân trong giới buôn đồ cổ do mục tiêu lợi nhuận, đă tung tin đồn rằng: Chơi đồ cổ Việt Nam là những đồ được t́m thấy dưới ḷng đất, từ những con tàu đắm dưới biển sẽ bị xui xẻo. Hay như chơi trống đồng Đông Sơn dễ bị vạ lây. Rồi chơi những đồ thạp đồng Đông Sơn, thạp gốm hoa nâu là đồ tùy táng (nhưng không phải là đồ tùy táng) để trong nhà th́ nguy hiểm, vận khí không tốt… Do đó, nhiều người có tiền đă không dám mua đồ Việt Nam để giữ ǵn giá trị văn hóa Việt, mà lại bỏ ra nhiều tiền để mua “đồ chung chiêng” của nước ngoài. Đă có những bộ đồ sứ Tam đa mới của Trung Quốc, được các “đại gia” bỏ ra hơn 200 ngh́n USD để mua, hoặc những bộ chum vại sứ non tuổi (đầu thế kỷ 20) đă được bán tới vài chục, thậm chí hàng trăm ngh́n USD… PV:Đă bao giờ Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội ra nước ngoài t́m mua bảo vật về cho Nhà nước, thành phố, tỉnh, thành hoặc một bảo tàng? Ông Đào Phan Long: Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội trong nhiều năm qua đă có một vài hội viên nhượng lại cổ vật Việt cho các bảo tàng trong nước. Tuy nhiên, do cơ chế thanh toán, họp liên miên để thông qua các hội đồng... dẫn đến việc mua bán cổ vật cho các bảo tàng rất khó khăn. Bên cạnh đó, các bảo tàng không có điều kiện nhờ chúng tôi đặt mua các cổ vật quư của Việt Nam ở nước ngoài mang về. Ở đây có thể do kinh phí c̣n hạn hẹp. Vài năm gần đây, theo quy luật cung-cầu, đă có vài hội viên ra nước ngoài mua một số cổ vật là gốm Việt cổ (thế kỷ 13-15). Đây là điều rất mừng, tiếc rằng các bảo tàng ở ta chưa làm được. PV:Đôi khi người dân có món đồ cổ trong tay, nhưng lại không biết t́m đến đâu để nhờ giám định, thành ra có món đồ quư lại “bỏ xó”, thưa ông… Ông Đào Phan Long: Nhiều người chơi cổ vật ở ta vẫn c̣n chưa biết, hiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đă có Hội đồng Giám định cổ vật. Tuy nhiên, theo tôi được biết, hội đồng này chỉ có thời gian để xem và giám định những cổ vật của Nhà nước cần thiết giám định hoặc những cổ vật thuộc loại “Bảo vật quốc gia”. C̣n để giám định cho dân th́ hội đồng chưa chắc đă có thời gian để thực hiện. Hiện Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội đă chủ động phối hợp với các chuyên gia về cổ vật của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, để thành lập Hội đồng Tư vấn và Giám định cổ vật cho những người có nhu cầu. Đây là hoạt động giám định tự nguyện và hội đồng không lấy hoạt động này để làm kinh tế. Qua giám định, cả người chơi và người bán đều cảm thấy an tâm khi món cổ vật giá trị có giấy xác nhận thực trạng, niên đại của hội đồng. Đây là điều cần thiết, nhằm tránh sự “bơm vá” không đúng đối với những món đồ cổ đắt tiền, làm hại cho cả người bán lẫn người mua. PV:Theo xu thế hội nhập quốc tế th́ sự ra đời một công ty đấu giá cổ vật là điều cần thiết. Nhưng để thành lập th́ cũng nhiều khó khăn và liệu có đủ chuyên gia để đánh giá thẩm định giá trị cổ vật? Ông Đào Phan Long: Nhiều nhà quản lư lĩnh vực này c̣n e ngại khi ai sẽ đứng ra giám định, tổ chức giám định như thế nào để đánh giá được đúng giá trị của cổ vật? Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội suy nghĩ xuất phát từ thực tiễn sau hơn 10 năm hoạt động cho thấy, không ai hiểu giá trị cổ vật Việt Nam bằng chính người Việt Nam. Cụ thể hơn, đó chính là những hội viên có kiến thức, kinh nghiệm, va chạm với nhiều cổ vật Việt Nam v́ hội có cả các giám đốc, chuyên viên của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và các nhà sưu tập lâu năm, các nhà buôn… Chính họ sẽ là những thành viên giám định, phối hợp cùng các phương tiện giám định cổ vật phổ biến trên thế giới, sẽ đủ điều kiện để giám định các cổ vật Việt với các chất liệu khác nhau.
Để sân chơi cổ vật công khai minh bạch, hội đă thử nghiệm nhiều cuộc đấu giá cổ vật nội bộ và mong muốn trong tương lai gần, sẽ xây dựng được một địa điểm để giám định và tổ chức đấu giá các cổ vật cho mọi người tham dự công khai như các nước khác đă thực hiện trong nhiều năm qua. Qua những cuộc đấu giá này, các bảo tàng trong nước sẽ có điều kiện mua được nhiều cổ vật quư hiếm lưu giữ lại cho đất nước. C̣n trước mắt, Hội cổ vật Thăng Long-Hà Nội mong muốn được cấp quyền sử dụng vài trăm mét vuông đất tại một địa điểm, để thuê Nhà nước và cùng nhau góp vốn xây địa điểm thường xuyên trưng bày các cổ vật Việt Nam, nhằm giới thiệu với cộng đồng và bạn bè quốc tế đến thăm Thủ đô. PV:Ông từng nói chỉ nên mua về những cổ vật quư hiếm, vậy cổ vật quư hiếm được hiểu theo góc độ nào? Ông Đào Phan Long: Theo tiêu chí của những người chơi cổ vật và chuyên gia bảo tàng, th́ bảo vật quốc gia và cổ vật quư hiếm có những tiêu chí sau: Liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử của đất nước, phải đẹp, lạ, kỹ thuật, mỹ thuật và độc bản… Do thông thạo về chuyên môn cho nên những người sưu tập cổ vật nước ngoài đă đến nước ta nhiều năm trước đây, lựa chọn những cổ vật quư hiếm mang dấu ấn văn hóa Việt như trống đồng Đông Sơn, gốm Việt cổ từ thế kỷ 11 đến 15, mua về để bán cho bảo tàng nước họ hoặc những nhà sưu tập đồ cổ.
Tạp chí Cổ vật tinh hoa, các phương tiện truyền thông khác đă nói nhiều về cổ vật, nhưng có lẽ khi viết về cổ vật, về giá trị của nó, cần tham khảo ư kiến của các chuyên gia, tránh viết để quảng bá một cách không đúng những hiện vật đă từng đăng trên một số báo. Cổ vật là linh khí nên chúng ta cũng phải học cách ứng xử với cổ vật. Ngoài giá trị lợi nhuận, th́ người chơi đồ cổ phải là người sống có văn hóa, tự nguyện bằng tâm, bằng t́nh của ḿnh để ǵn giữ giá trị văn hóa vật thể của dân tộc. Sự hoàn mỹ của cổ vật không đại diện cho bất kỳ điều ǵ. Nhưng dù cổ vật có vết rạn nứt, sứt mẻ mà độc bản, độc đáo, mỹ thuật cao… th́ nó vẫn có giá trị cao. PV:Xin cảm ơn ông!
Đ́nh Hùng thực hiện
__________________
Người sưu tầm đồ cổ yêu vợ nhiều hơn lúc về già
Triển lăm của Hội cổ vật Thăng Long: Nhiều cổ vật đẹp và quư hiếm
Dạng hẹp
