Đồ cổ chợ Viềng: Thật ít, giả nhiều!
Thông tin - Góc sưu tầm hàng độc
"Chợ Viềng ngày càng ít những món đồ cổ, đồ đẹp. Một món đồ cách đây ba năm đáng độ 5-7 trăm ngàn đồng th́ nay phải mua với giá 2-2,5 triệu đồng" - Một tay có nghề trong giới cổ ngoạn, là đệ tử trung thành của chợ Viềng (Nam Trực, Nam Định) nhiều năm, nhận xét như vậy.
Bán đồ cổ, đồ cũ là một trong những điểm đặc sắc nhất của chợ Viềng. Vượt qua một rừng cây cảnh bạt ngàn, nơi ánh sáng mờ mờ toả ra từ những ngọn đèn điện đỏ và người bán tay 'lăm lăm' thủ một chiếc đèn pin. Bỏ qua những chiếu hàng đồ cũ với cả nồi cơm điện, nồi áp suất hỏng vung, mất nắp; những người phụ nữ mời chào khách mua đồng bạc trắng hoa xoè đựng trên một cái mâm hay đĩa đồng, giữa thắp một ngọn nến như cầm hoa đăng... Len qua những h́nh ảnh sống động đó, 2 h sáng chúng tôi mới lên được trước cửa chùa Bi, thế giới của đồ cổ chợ Viềng.
Người dẫn đường của chúng tôi là một tay anh chị trong giới đồ cổ, mặc quần hộp, đi giày tây, tóc búi tó củ hành, con mắt nhỏ mà nhanh, ḥng mong giúp chúng tôi khỏi bị 'bé cái nhầm' mua phải đồ rởm. Đi một ṿng, ông cười cười: "Mười phần th́ có bảy, tám phần là đồ giả cổ". Trong khoảng 50 chiếu hàng, có quá 1/3 là dân buôn đồ cổ trên Hà Nội xuống. Nó cũng báo hiệu xu thế bành trướng ngày càng lớn của dân sưu tầm Hà Nội ở Chợ Viềng. Chợ Viềng năm nay cũng chứng kiến sự ra quân rầm rộ của các thành viên Hội Cổ vật Thiên Trường. Họ mở một quầy lớn bán các đồ cổ đă được cấp giấy chứng nhận đăng kư cổ vật của Bộ VHTT.
Chợ Viềng có nhiều đồ giả cổ trộn lẫn đồ cổ đă đành, mà nếu có đồ cổ thực th́ giá trị cũng không quá 4 triệu đồng. Ông Vinh, người Nam Trực, mở chiếu hàng cùng vợ và con trai bán từ lúc 1h chiều ngày 15/2, cho biết: "Tôi quanh năm đi mua đồ cổ, về lại bán lại cho dân chơi, dân buôn. Nhưng nếu có đồ quư th́ cũng để chơi hoặc để bán tại nhà, chứ không mang ra đây. Đồ của tôi bày hôm nay cái cao nhất cũng chỉ trị giá 3 triệu đồng". Lư do là người ta ngại vận chuyển những món đồ quư. Vả lại, điều đó cũng hợp lư nếu xét túi tiền và tâm lư của những người đi chơi xuân, đến chợ mua một món đồ như để cầu may. Tất nhiên, ngoài người đi du xuân như vậy c̣n có các tay chơi đồ cổ đi gặp anh em bạn hữu, và cũng mong gặp may vớ được món hời nào chăng?
Người đến bán đồ cổ ở đây cũng có vài ba hạng. Một là những người quanh năm làm một thứ nghề ǵ khác, gần đến phiên chợ Viềng th́ đi nhặt nhanh, thu mua một ít đồ cổ hoặc giả cổ. Xét về ư nghĩa để vui xuân th́ có lẽ những người này là có ư vị hơn cả. Họ có chút ḷng yêu thích cổ vật, lại muốn chơi xuân, lại muốn kiếm ít tiền tiêu đầu năm, bù lại cho cái Tết tốn kém. Những người này phần lớn là phụ nữ hoặc thanh niên trông có chút phong trần, rất dễ nhận ra họ bởi những lời giới thiệu hàng khá ngô nghê.
Một phụ nữ trung niên bày chiếu hàng ngay cổng chợ, lẫn giữa các hàng cây cảnh, nói thách 1,8 triệu đồng cho một đôi lục b́nh cọc cạch. Cô quảng cáo: Cái này cổ lắm đấy, mấy trăm năm rồi. Cụ thể khoảng mấy trăm năm à? Không biết, nhưng mà cũng cổ rồi đấy! Những câu chung chung như thế không thuyết phục được ai. Dân sành đồ cổ th́ chỉ im lặng xem, không cần hỏi. C̣n người b́nh thường th́ lại cần những câu nói được cụ thể hoá bằng h́nh tượng hoặc so sánh, mà nói trắng ra là dễ bị lừa hơn. Những người nghiệp dư bán đồ cổ này không có được cái kinh nghiệm tài t́nh như những anh chuyên buôn đồ cổ, để có thể 'tán hươu tán vượn' làm cho người mua nức mũi mà móc hầu bao.
Đấy là chúng ta đang nói đến hạng thứ hai, những người buôn đồ cổ hoặc làm đồ giả cổ. Nghĩa là những người quanh năm tiếp xúc với mặt hàng này (nhưng ít chơi), bằng cách buôn qua bán lại, và nhất là những tay xông xáo, đi khắp chợ cùng quê t́m mua đồ cổ lưu lạc trong dân. Dương Minh Chính là một tay sưu tầm người Hà Nội, vừa xuống chợ Viềng lúc 2h chiều qua, 15/2, mang theo một series đồ gốm đất nung Bắc thuộc mà theo lời anh ta là 'mua được từ một cuộc đào bới ở Quảng Ninh". Chỉ vào một chiếc bát cổ, một thứ đồ minh khí ắt là t́m thấy trong các ngôi mộ Hán, Chính bảo: "Chén hay là cóng anh có thể t́m thấy ở bất cứ đâu hàng trăm chiếc, nhưng nếu anh t́m được một cái thứ hai như thế này th́ anh đến đây, em đăi anh một chai Remi!".
Những câu nói như thế làm cho người mua thích, v́ nó cũng chính là những câu họ sẽ nói lại với khách đến chơi nhà trầm trồ trước món đồ cổ mới mua. Anh bạn của chúng tôi rút ví. Và sau đó, anh c̣n rút ví thêm hai lần nữa, trong đó có một cái ấm Hán vốn là 3 chân nhưng nay chỉ c̣n có 1, với giá 200 ngàn đồng. Đó là một cái giá hữu nghị mà theo Chính, anh không lấy lăi nữa v́ đă có lăi của những thứ trong series đồ đó bù cho rồi.
Chợ Viềng cũng hội đủ mặt các tay buôn đồ cổ và làm đồ giả cổ có tiếng như Mai Xu lẫy lừng tăm tiếng trên đất Hà Nội. Mai Xu là một trong những hàng bày bán có đông người mua nhất nhờ những món đồ kỳ dị, trông hay hay mắt và thích hợp với một món đồ kỷ niệm. Với một cái chén ba chân mà cậu bán hàng giới thiệu là "đồ cổ thời nhà Minh", phát giá 500 ngàn đồng một đôi, một hội viên Hội Cổ vật Thiên Trường thật thà nhắc chúng tôi: "Đồ mới đấy. Đồ này 100 ngàn đồng tôi cũng không mua, mà cho không cũng không lấy".
Thế nhưng, người đi chợ Viềng vui xuân, muốn mua một món đồ lấy may, có nhẽ cũng chẳng sợ mấy anh sành đồ cổ cười vào mũi. Ngoảnh ra ngoảnh vào, đôi chén đă có người mua.
Đồ cổ chợ Viềng: Thật ít, giả nhiều!
Dạng hẹp
